Jakie są najczęstsze objawy uszkodzenia nośników danych?
Utrata danych zapisanych na nośniku może wynikać z uszkodzeń elektronicznych, mechanicznych bądź logicznych. Najczęstszym rodzajem uszkodzeń powodującym brak dostępu do danych są uszkodzenia mechaniczne. Dzieje się tak, ponieważ zdecydowana większość nośników stanowi urządzenia składające się z wysoce precyzyjnych elementów elektronicznych, które są bardzo wrażliwe na fizyczne działania zewnętrzne (wstrząsy, uderzenia, zgniecenia, odkształcenia, wysoka wilgotność, itp.). Przedstawiamy najczęstsze objawy wskazujące na uszkodzenie nośników danych.
 

Komputer z dyskiem nie uruchamia się
Podczas tej usterki komputer nie reaguje na próby uruchomienia, zachowując się tak, jakby w ogóle nie był podłączony do prądu. W sytuacji, gdy zostanie odłączony uszkodzony dysk, komputer włącza się. Tego typu awaria może być spowodowana aktywowaniem zabezpieczenia przeciwprzepięciowego, które ma za zadanie ochronę dysku twardego przed nagłymi skokami napięcia lub przed nieodpowiednim podłączeniem zasilania. Usterka ta często jest dostrzegalna gołym okiem – dioda zabezpieczająca, która znajduje się na płytce PCB jest spalona, więc nie świeci się, a dodatkowo może być okopcona, popękana lub przebarwiona. Jeśli do uszkodzenia doszło samoistnie, a nie na skutek niewłaściwego podłączenia dysku, może oznaczać problemy z zasilaczem komputerowym bądź z jakością prądu. Czasem zdarzają się sytuacje, kiedy do uszkodzenia dysku dochodzi na skutek podłączenia innego uszkodzonego urządzenia. W takich przypadkach odzyskiwanie danych z dysku przenośnego jest zazwyczaj przeprowadzane ze 100% skutecznością.
 

Dysk nie jest wykrywany przez komputer i nie słychać jego pracy
Niektóre rodzaje dysków pracują bardzo cicho, dlatego żeby usłyszeć jakiś dźwięk funkcjonowania, należy przyłożyć ucho bezpośrednio do urządzenia. Jeśli nie słychać pracy dysku, a dodatkowo nie można wyczuć żadnych wibracji, wówczas istnieje duże prawdopodobieństwo, że dysk w ogóle się nie uruchamia. W takiej sytuacji na ogół mamy do czynienia z usterką dotyczącą zewnętrznej elektroniki sterującej, ale możliwe jest także uszkodzenie mechaniczne lub termiczne (tzw. dekalibracja termiczna). Niekiedy do przeprowadzenia procesu odzyskiwania danych z dysku zewnętrznego wystarczy sama naprawa elektroniki.
 

Dysk uruchamia się, ale wydaje nietypowe dźwięki
Gdy dysk uruchamia się, ale słychać nietypowe dźwięki (skrzypienie, piszczenie, zgrzytanie, odgłosy rozpędzania i zwalniania talerzy), wówczas objawy te mogą wskazywać na uszkodzenie elektroniki wewnętrznej bądź uszkodzenie mechaniczne. Taki dysk może zostać wykryty przez komputer, a nawet mogą być widoczne zapisane na nim dane, ale dostęp do nich z reguły jest niemożliwy.
 

Dysk jest wykrywany jako inny lub z inną pojemnością
Po uruchomieniu komputera dysk jest widoczny przez Bios z nieodpowiednią pojemnością lub nazwą. W systemie operacyjnym można też zobaczyć dysk z niewłaściwymi parametrami. W takiej sytuacji zazwyczaj dostęp do zapisanych danych nie jest możliwy, nie widać nawet partycji. Jest to jeden z najczęstszych symptomów wskazujących na uszkodzenie strefy serwisowej. Usterka ta może dotyczyć zarówno dysków HDD, jak i SSD. Niekiedy dysk może być wykrywany z innym rozmiarem, a powodem może być nieprawidłowo skonfigurowany nośnik.


Komputer uruchamia się, ale nie może załadować systemu, lub robi to bardzo długo
Komputer po uruchomieniu nie może załadować systemu operacyjnego, ponieważ w pewnej chwili maszyna zawiesza się lub dochodzi do restartu. Niekiedy komputer włącza się, ale system operacyjny uruchamia się przez dwadzieścia-trzydzieści minut. Taki objaw może świadczyć zarówno o awarii sprzętowej, jak i programowej/systemowej. Uszkodzeniu mógł ulec zarówno sam system operacyjny (na przykład rejestr bądź sterownik), jak również cała partycja systemowa. Jeśli uszkodzenie jest logiczne, a sam nośnik jest sprawny, wówczas istnieje możliwość skutecznego przeprowadzenia procesu odzyskiwania danych z tableta czy komputera. Kiedy natomiast awaria została wywołana uszkodzeniem powierzchni magnetycznej bądź degradacją głowic odczytująco-zapisujących, wówczas najczęściej nie można odczytać potrzebnych plików.


Dysk posiada bad sektory
Dysk może uruchamiać się prawidłowo, być rozpoznawanym przez Bios, ale nie widać partycji bądź są one niedostępne. Po przeprowadzeniu skanowania okazuje się, że dysk posiada wiele błędnych sektorów (tzw. bad sektory), i pomimo regularnego rozłożenia, mogą one wskazywać na uszkodzenie głowicy lub kilku głowic. Jeśli podczas skanowania okaże się, że uszkodzeniu uległa cała powierzchnia dyskowa, wówczas może to oznaczać uszkodzenie strefy serwisowej.


Komputer ani aparat nie odczytują karty pamięci
Po wyjęciu sprawnej karty pamięci z czytnika w komputerze i umieszczeniu jej w telefonie komórkowym lub aparacie fotograficznym, pojawia się komunikat typu sformatuj kartę, brak karty, brak dostępnego miejsca na karcie, itp. Po ponownym włożeniu karty  do czytnika, w ogóle nie da się odczytać zapisanych na niej danych. Inną podobną sytuacją może być niewłaściwe zapisywanie zdjęć na karcie pamięci w aparacie. Po kolejnym uruchomieniu aparatu, nie da się odczytać zdjęć znajdujących się na nośniku. W takiej sytuacji zazwyczaj mamy do czynienia z usterką elektroniczną (mogło dojść na przykład do uszkodzenia adresowania LBA). Awarie te powstają często w momencie, kiedy karta jest wyjmowana lub wkładana z czytnika w wyniku zwarcia. W takich sytuacjach niekiedy można przeprowadzić skuteczne odzyskiwanie danych z karty pamięci SD lub z karty SIM.
 

Dysk przestał działać po wyłączeniu prądu
Bardzo częste są sytuacje, kiedy zgłaszają się do nas klienci, których dyski twarde działały cały czas bez zarzutu, nagle przestając funkcjonować w momencie, gdy doszło do wyłączenia prądu. Większość osób tego typu awarie nośników danych utożsamia z uszkodzeniem elektronicznym powstałym na skutek nagłego wyłączenia prądu. Tymczasem w przypadku dysków pracujących w trybie ciągłym (w serwerach czy w stacjach NAS) do uszkodzenia dochodzi nie w chwili wyłączenia dysku, ale w momencie włączenia. Na ogół dochodzi wówczas do uszkodzenia mechanicznego, a awarii mogą ulec na przykład głowice lub silnik. W takiej sytuacji istnieje możliwość przeprowadzenia skutecznego odzyskiwania danych z uszkodzonego dysku z dużą skutecznością.
 

Czego nie wolno robić przy utracie danych?
Lista najczęściej popełnianych błędów jest długa – prezentujemy kilka najpoważniejszych z nich.

Do błędów nieodwracalnych, czyli takich, które skutkują zniszczeniem danych należą:

  • nadpisywanie danych – nie wolno zapisywać jakichkolwiek informacji na nośniku, z którego chcemy wykonać odzyskiwanie plików, zdjęć, filmów czy innych danych, tyczy się to również instalacji różnych programów, reinstalacji systemu, itp. (w takich sytuacjach często nie jest możliwe odzyskiwanie danych z telefonu czy innego urządzenia),
  • defragmentacja, kompaktowanie danych bądź czyszczenie dysku – w przypadku, kiedy utraciliśmy zapisane dane przeprowadzenie którejkolwiek z powyższych czynności prawdopodobnie doprowadzi do zniszczenia części lub całości danych, które są niedostępne, a na których odzyskaniu nam zależy,
  • zawzięte próby odczytania danych z dysku uszkodzonego mechanicznie, na przykład na skutek upadku lub uderzenia – w takiej sytuacji z nośnikiem najczęściej nie ma żadnej komunikacji, a podejmowanie kolejnych prób odczytu zapisanych danych może skutkować ich zniszczeniem – w efekcie nie będzie możliwe przeprowadzenie procesu odzyskiwania skasowanych plików,
  • samodzielne podejmowanie prób manipulowania wewnątrz dysku, m.in. przekładanie głowic lub platerów – w zdecydowanej większości przypadków takie działania kończą się nieodwracalnym zniszczeniem nośnika i utratą zapisanych danych,
  • powierzanie prac związanych z odzyskiwaniem zdjęć, filmów czy innych danych tzw. pseudo-fachowcom – w rezultacie nośnik po tego typu działaniach nadaje się wyłącznie do utylizacji.

Z pozostałych błędów, które w większości przypadków są odwracalne, można wymienić przede wszystkim brak podstawowej wiedzy dotyczącej budowy systemów plików. Skutkuje to na ogół brakiem rezultatów przy samodzielnie podejmowanych próbach odzyskiwania danych z dysku twardego, w przypadku utraty dostępu do zdjęć, filmów czy innych dokumentów z przyczyn logicznych. W tym celu niedoświadczeni użytkownicy często wykorzystują różne programy przeznaczone do odzyskiwania danych, które w większości przypadków nie przynoszą oczekiwanych efektów.